Ανιχνεύοντας δίκτυα:
Τεχνικές παραδόσεις στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου κατά την αρχαιότητα

Επιστημονική ομάδα | Ερευνητικά προγράμματα | Νέα

Το ερευνητικό πρόγραμμα και οι στόχοι του

Σε αυτό το ερευνητικό πρόγραμμα θα εξεταστούν τα δίκτυα επαφών στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού έως την ύστερη Κλασική περίοδο (1500-200 πΧ). Το ενδιαφέρον εστιάζεται στα δίκτυα των τεχνιτών και στις τεχνολογικές παραδόσεις, διερευνώντας τους τρόπους και τις αιτίες αλλαγής των παραδόσεων, των τεχνικών και των τεχνολογιών και της άρσης των πολιτισμικών ορίων, καθώς και τον αντίκτυπο που έχουν τα φαινόμενα αυτά. Αυτό το ευρύ χρονικό διάστημα χαρακτηρίζεται από εκτεταμένες αλλαγές σε πολυάριθμες κοινωνίες, αλλά και από το ενοποιό γεγονός της ανάδυσης κοινωνιών με σύνθετη πολιτική οργάνωση, που συνδέεται με νέους τρόπους οργάνωσης της παραγωγής και της κατανάλωσης. Στόχος του προγράμματος είναι η ένταξη των τεχνολογικών δικτύων στα ευρύτερα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά τους συμφραζόμενα, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τις ευρύτερες πολιτισμικές εξελίξεις. Συνδυάζουμε την τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί στους τομείς της αρχαιολογίας, της εξέτασης αρχαιολογικού υλικού με μεθόδους των θετικών επιστημών και της επιστήμης των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε επτά επιμέρους προγράμματα που συνδέονται στενά μεταξύ τους. Τα συνολικά αποτελέσματα του ερευνητικού προγράμματος θα παρουσιαστούν κατ’ ελάχιστο σε ένα βιβλίο με συμμετοχή όλων των ερευνητών των επιμέρους προγραμμάτων, μία συνεδρία σε μεγάλο διεθνές συνέδριο, τα πορίσματα της οποίας θα δημοσιευτούν σε τόμο με επιμελητές, καθώς και μονογραφίες και ειδικές μελέτες που θα προκύψουν από τα επιμέρους προγράμματα αλλά και τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Ο υλικός πολιτισμός αποτελεί την κύρια ένδειξη για την ύπαρξη πολιτισμικών επαφών. Ενώ παράγοντες με τοπική εμβέλεια συνεισφέρουν σε ευρύτερες πολιτισμικές εξελίξεις, παράλληλα διαπιστώνονται και εκτεταμένες επαφές μεταξύ διαφορετικών ομάδων στην περιοχή της Μεσογείου. Οι επαφές αυτές αποτυπώνονται στην τακτική ανταλλαγή ιδεών, αντικειμένων, πρώτων υλών και τεχνικών, συστατικών δηλαδή που διαμορφώνουν τις ατομικές και ομαδικές ταυτότητες. Η μελέτη ποικίλων κατηγοριών αντικειμένων από διαφορετικά υλικά και η εξέταση κάθε σταδίου της παραγωγής, της κατανομής, της χρήσης και της κατανάλωσής τους σε μεγάλο γεωγραφικό και χρονικό φάσμα θα μας επιτρέψει να αντιληφθούμε τα νοήματα και την ποικιλομορφία των πολύπλοκων κοινωνικών, πολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών δικτύων που δημιούργησαν και κατήργησαν οι άνθρωποι.

Μεθοδολογία έρευνας και πηγές

Οι έννοιες της αλυσίδας εγχειρημάτων (chaîne opératoire) της αλληλεπίδρασης μεταξύ των τεχνικών (Cross-Craft Interaction) προσφέρουν ένα οργανωμένο θεωρητικό πλαίσιο, το οποίο μας επιτρέπει να διεξάγουμε συγκρίσεις μεταξύ πολιτισμικών συμφραζομένων αλλά και διαχρονικά. Και οι δύο αυτές έννοιες μάς δίνουν τη δυνατότητα να συνεξετάσουμε διαφορετικές τεχνολογίες και τα συνακόλουθα κοινωνικά τους μηνύματα κατά τη μελέτη των δικτύων τεχνιτών στο παρελθόν και να προτείνουμε νέες μεθοδολογίες για την ανάπτυξη δικτύων υπηρεσιών στην παγκοσμιοποιημένη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, οι οποίες λαμβάνουν υπ΄ όψιν την παραγωγική διαδικασία. Το επιμέρους πρόγραμμα που εστιάζει στην επιστήμη των ηλεκτρονικών υπολογιστών θα ενισχύσει σημαντικά την ορθότητα της μεθοδολογίας του όλου προγράμματος, καθώς θα μας επιτρέψει να αναλύσουμε και να συγκρίνουμε δεδομένα σε μεγαλύτερη ερευνητική κλίμακα και πιο συστηματικά.

Η έννοια της αλυσίδας εγχειρημάτων περιλαμβάνει όλα τα τεχνολογικά και κοινωνικά στοιχεία της παραγωγής, της κατανομής και της κατανάλωσης ενός συγκεκριμένου προϊόντος, ξεκινώντας από την προμήθεια των πρώτων υλών έως το ολοκληρωμένο αντικείμενο, και επεκτείνεται και στη διανομή του και την επακόλουθη κοινωνική και πολιτισμική του βιογραφία. Η έννοια της αλληλεπίδρασης μεταξύ των τεχνικών συνεισφέρει στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους, όταν συνεξεταστούν, οι διαφορετικές τεχνικές αλληλεπιδρούν μεταξύ τους σε τεχνολογικό και κοινωνικό επίπεδο διαμέσου της επικοινωνίας των ανθρώπων. Το σημείο συνάντησης ανθρώπων και αντικειμένων συνιστά τόπο στον οποίο μπορούν να διαμορφωθούν και να μεταδοθούν πολύπλοκες κοινωνικές ταυτότητες.

presentation slides (English)